3D Figuur

Wetenschappelijk onderzoek

Kanker wordt vaak een welvaartsziekte genoemd, een ziekte van de moderne tijd. Als aandoening is kanker echter al zo oud als de mensheid zelf. De vroegste beschrijvingen van patiënten met kanker zijn te vinden in de geschriften van Hippocrates, de Griekse arts die ongeveer 25 eeuwen geleden leefde. Eeuwenlang bestond geen werkzame therapie om kanker te bestrijden. Werkzame medicijnen bestonden niet. Een operatie was gevaarlijk; de patiënt stierf meestal na de ingreep aan de gevolgen van de gebrekkige hygiëne.

De afgelopen honderd jaar is dit gelukkig drastisch veranderd. Tegenwoordig geneest ongeveer de helft van de mensen met kanker. Dit succes is vooral te danken aan de ontwikkelingen in de chirurgie, bestraling en chemotherapie. Behandelingen als gentherapie (*), immuuntherapie en anti-angiogenese (**) staan nog in de kinderschoenen.

 

Wetenschappelijk onderzoek

De kwaliteit van het kankeronderzoek in Nederland is van een bijzonder hoog niveau, en heeft de vooruitzichten van kankerpatiënten aanzienlijk verbeterd. Kennis over kanker vermindert de kans op kanker, maakt een betere behandeling mogelijk en verhoogt de levenskwaliteit van kankerpatiënten en hun naasten.

 

KWF Kankerbestrijding is, naast de overheid, de belangrijkste financier van wetenschappelijk kankeronderzoek in Nederland. KWF doet zelf geen onderzoek. KWF doneert geld en maakt zo wetenschappelijk onderzoek, onderwijs en opleiding op het gebied van kankeronderzoek en de behandeling van kanker, mogelijk. Het onderzoek naar nieuwe behandelingen van kanker heet “klinisch-wetenschappelijk onderzoek”, “experimenteel onderzoek” of  “trial”.

De ontwikkeling van een nieuw medicijn tegen of een nieuwe behandelingsmethode voor kanker is door middel van soortgelijk wetenschappelijk onderzoek getoetst. Uiteindelijk wordt het medicijn of de methode geregistreerd.

Deze procedure gebeurt zeer zorgvuldig, en stap voor stap. Het neemt jaren in beslag.

 

Om de behandeling van kanker nog verder te verbeteren en te zoeken naar nieuwe behandelmethoden en medicijnen wordt nationaal en internationaal wetenschappelijk onderzoek gedaan. De eerste onderzoeken worden in een laboratorium uitgevoerd. Dit gebeurt op kankercellen in kweekbakjes, en meestal ook door middel van dierproeven.

Als de proeven veelbelovende resultaten laten zien wordt het onderzoek daarna voortgezet bij mensen.

 

Vier fasen van wetenschappelijk onderzoek

Het wetenschappelijk onderzoek bij mensen naar nieuwe medicijnen of behandelmethoden gebeurt in vier fasen:

fase 1: in deze fase wordt nagegaan wat een geschikte dosering van een medicament is, of van een combinatie van medicamenten. Het kan ook gaan om een nieuw toedieningsschema, of een nieuwe combinatie van behandelingen.

fase 2: in deze fase wordt nagegaan hoe vaak de nieuwe behandeling het gewenste effect heeft. Voor deze fase wordt een beperkte groep patiënten om deelname gevraagd.

fase 3: in deze fase wordt de nieuwe behandeling vergeleken met de behandeling die tot nu toe gegeven werd, de zogenaamde standaardbehandeling.

fase 4: in deze fase worden ook aspecten onderzocht die in de eerste 3 fasen niet aan de orde konden komen, zoals bijvoorbeeld de bijwerkingen op de (zeer) lange termijn.

Iedere nieuwe fase van het onderzoek kan pas gestart worden als de vorige fase succesvol is afgerond. Elke fase heeft zijn eigen onderzoeksvragen.

 

Deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek

Het kan zijn dat uw behandelend arts u vraag deel te nemen aan zo’n onderzoek. In fase 1 en 2 trials vindt geen indeling in groepen plaats omdat het geen vergelijkende onderzoeken zijn. Meestal zal het voor u dus gaan om een verzoek mee te doen aan een onderzoek in fase 3. Uw behandelend arts zal u informeren over het onderzoek en u schriftelijke informatie hierover meegeven. Meestal krijgt u ook nog een apart informatiegesprek. In dit gesprek worden nog eens de voor- en nadelen, hoe het onderzoek in zijn werk gaat, de mogelijke gevolgen en mogelijke bijwerkingen met u besproken.

 

Deelname aan een onderzoek is geheel vrijwillig. Als u besluit mee te doen wordt u gevraagd uw handtekening te zetten op een deelnameformulier. U hebt dan formeel toestemming gegeven. Dit heet “informed consent”. Het door u getekende formulier wordt bewaard in uw medisch dossier. U kunt uw toestemming op elk moment weer intrekken.

 

In fase 3 trials worden patiënten willekeurig verdeeld over de groep die de nieuwe behandeling krijgt, en de groep die de standaardbehandeling krijgt. Onderzoekers wijzen u willekeurig toe aan één van beide onderzoeksgroepen. Dit wordt “randomisatie” genoemd. Zo kunnen onderzoeksresultaten niet worden beïnvloed door menselijke keuzen.

 

Voor meer informatie over klinisch wetenschappelijk onderzoek bij kanker kunt u terecht bij Infotheek Oncologie.

 

 

 

 

(*) Gentherapie is de verzamelnaam voor alle behandelingen waarbij een gen in het lichaam wordt gebracht.

Een gen is een molecuul dat het recept draagt voor de aanmaak van een bepaald eiwit.

Dat extra eiwit zou twee werkingen kunnen hebben:

  1. de delingssnelheid van de tumorcellen remmen
  2.  de tumorcellen gevoelig maken voor een medicijn dat de tumorcellen kan doden.

Onderzoekers van gentherapie zijn nog op zoek naar een veilige en efficiënte manier om het genezende gen in de tumor te brengen. Onderzoekers hebben hoge verwachtingen van gentherapie. Er wordt nu nog geen enkele manier van gentherapie routinematig gebruikt.

 

 

(**) Bij anti-angiogenese proberen onderzoekers de tumorcellen een hongerdood te laten sterven. Dit probeert men door de aanleg van bloedvaten in het tumorgezwel te blokkeren. Hierdoor stopt de toevoer van noodzakelijke voedingsstoffen en zuurstof naar de tumorcellen. De afgelopen jaren zijn bij mensen de eerste medicijnen getest waarmee de vorming van bloedvaten kan worden geblokkeerd. Bevacizumab (Avastin) is het eerste anti-angiogenese medicijn dat wordt gebruikt bij kanker.

 

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u terecht bij Infotheek Oncologie. Onze medewerkers helpen u graag.

Contact

Telefoon 013 - 59 47 580
E-mail info@wegwijzerkanker.nl

 route
 openingstijden